کیفیت

چینی بهداشتی چیست؟

سرامیک‌ بهداشتی

کاربرد اصلی سرامیک بهداشتی (Sanitary Ware) به صورت دستشویی، کاسه توالت و مانند آن ها است. به طور کلی در ایران و در بین عامه اصطلاح سرامیک‌ بهداشتی معمول نبوده، بلکه معمولا به این نوع فرآورده‌ ها عنوان چینی‌ بهداشتی اطلاق می‌ شود. ولی باید توجه داشت که اصولا اصطلاح چینی‌ بهداشتی، اصطلاح غلطی است. چرا که بدنه‌ این نوع فرآورده‌ ها همیشه از انواع چینی‌ نیست. سرامیک های بهداشتی معمولا از انواع چینی‌ زجاجی و نیمه‌ زجاجی و نیز بدنه‌ های خاک نسوز و استون ور ساخته می شوند. این نوع فرآورده ها معمولا تک پخت یا Once-Fired هستند. به عبارت دیگر پخت بدنه و لعاب سرامیک های بهداشتی در یک مرحله انجام می شود.

 

چینی نیمه‌ زجاجی و زجاجی

در تمامی کشور های جهان، چینی‌ های نیمه‌ زجاجی و زجاجی بیشتر از بقیه جهت ساخت سرامیک‌ های بهداشتی مورد استفاده قرار می‌ گیرند. باید توجه داشت که در ایران به طور کلی سرامیک‌ های بهداشتی از جنس چینی نیمه‌ زجاجی یا زجاجی هستند و به همین دلیل است که معمولا در ایران به سرامیک‌ های بهداشتی، عنوان غلط چینی‌ های بهداشتی اطلاق می‌ شود. در بعضی از متون، قید شده است که بدنه‌ سرامیک‌ های بهداشتی می‌ تواند از نوع ارتن ور فلدسپاتی نیز باشد. درحالی که در مبحث فعلی به این مورد اشاره نشده است. این امر به این دلیل است که منظور نویسندگان چنین متونی از ارتن‌ ور فلدسپاتی همان چینی نیمه‌ زجاجی است. چینی‌ های نیمه‌ زجاجی و حتی زجاجی از تکامل ارتن‌ ور فلدسپاتی حاصل شده‌اند بنابراین ایجاد مرز مشخصی بین ارتن‌ ور فلدسپاتی و چینی نیمه‌ زجاجی تقریبا ناممکن است.

سرامیک‌ های بهداشتی ساخته شده از چینی زجاجی معمولا دارای جذب آبی کمتر از 1 درصد هستند در صورتی که جذب آب سرامیک‌ های بهداشتی ساخته شده از چینی نیمه‌ زجاجی یا ارتن‌ ور فلدسپاتی از حدود 3 تا 14 درصد متغیر است. فرمول عمومی بدنه‌ های چینی زجاجی جهت ساخت سرامیک‌ های بهداشتی به صورت زیر است (درجه حرارت حدود 1200 درجه سانتی گراد)

 

درصد %       ماده اولیه

25     خاک چینی

25     بالکلی

20     نفلین سینیت

30     کوارتز

 

بدنه‌ های خا‌ک‌ نسوز

بعد از چینی زجاجی، بدنه‌ های خاک‌ نسوز (Fire Clay) پرمصرف‌ ترین نوع بدنه‌ ها جهت ساخت سرامیک‌ های بهداشتی هستند. با این همه باید توجه داشت که مصرف این نوع بدنه‌ ها به نسبت چینی‌ های زجاجی بسیار کمتر است. سرامیک‌ های بهداشتی خاک‌ نسوز معمولا بسیار ضخیم، سنگین و متخلخل بوده و معمولا در اماکن عمومی مورد استفاده قرار می‌ گیرند. خصوصیات بدنه‌ های خاک‌ نسوز نیز مانند بدنه‌ های استون ور تا حدود زیادی بستگی به خاک‌ نسوز مصرفی داشته بنابراین این بدنه‌ ها هم وابستگی زیادی به معادن محلی خاک‌ نسوز دارند. این نوع بدنه‌ ها عمدتا از خاک‌ نسوز (خام) و نیز خاک‌ نسوز پخته (Grog) تشکیل شده و در عین حال کائولن، کوارتز و فلدسپات نیز می‌ توانند در این بدنه‌ ها مصرف شوند.

بدنه‌ های خاک‌ نسوز (همیشه) ابتدا با انگوب سفید پوشانده شده (بدنه معمولا دارای لکه‌ های رنگی است) و سپس لعاب کدر (در همان حالت خام) روی انگوب سفید مورد استفاده قرار می‌ گیرد. این بدنه‌ ها همیشه تک پخت هستند. نقطه پخت بدنه و ذوب لعاب نیز حدود 1250 تا  1300 درجه سانتی گراد است.

 

 استون‌ ور ها

 

 کاربرد بدنه‌ های استون‌ ور صرفا در چارچوب فرآورده‌ های زمخت، ظروف خانگی و کاشی‌ ها خلاصه نمی‌ شود. استون‌ ور ها بدنه‌ های مناسبی جهت سرامیک‌ های بهداشتی نیز هستند. سرامیک‌ های بهداشتی استون‌ ور دارای استحکام بسیار خوبی بوده و به همین دلیل در اماکن عمومی مثل کارخانه‌ ها، بیمارستان‌ ها و غیره مورد استفاده قرار می‌ گیرند. معمولا در کارخانجات بدنه‌های استون‌ ور قهوه‌ ای و در بیمارستان‌ ها بدنه‌ های مرغوب استون‌ ور (تقریبا سفید) کاربرد دارند. ویژگی این بدنه ها مشابه با ظروف استون ور است.